Dấu hiệu khói trên siêu âm B-mode, còn được gọi là hiện tượng tăng âm tự phát (spontaneous echo contrast), là những hồi âm tăng âm mờ, xoáy nhẹ bên trong lòng tĩnh mạch, giống như khói. Dấu hiệu này phản ánh dòng chảy của máu rất chậm hoặc ứ trệ, do sự hình thành rouleaux(1) của các tế bào hồng cầu.
Dấu hiệu khói có thể được ghi nhận ở nhiều vị trí tĩnh mạch khác nhau: tĩnh mạch cảnh trong (thường thấy ở tư thế nằm, mất nước hoặc có catheter tĩnh mạch trung tâm), tĩnh mạch cánh tay đầu (do dòng máu tĩnh mạch về tim thấp, rối loạn chức năng tim phải hoặc chèn ép từ bên ngoài), tĩnh mạch khoeo (cho thấy tình trạng ứ trệ, có nguy cơ cao tiến triển thành huyết khối tĩnh mạch sâu – DVT), và chỗ nối tĩnh mạch hiển – đùi (thường do trào ngược hoặc suy tĩnh mạch).
Ở người lớn không có triệu chứng, nguyên nhân bao gồm bất động, mất nước hoặc tình trạng lưu lượng máu thấp. Tuy nhiên, dấu hiệu khói kéo dài hoặc rõ rệt gợi ý tình trạng ứ trệ tĩnh mạch và có thể là nguy cơ tiền huyết khối. Tiên lượng nhìn chung là lành tính trong các trường hợp thoáng qua, nhưng cần đánh giá cẩn thận bằng Doppler và quản lý các yếu tố nguy cơ.
- Rouleaux /ruːˈləʊz/ là hiện tượng các tế bào hồng cầu dính vào nhau và xếp chồng lên nhau thành một cột giống như những đồng xu được xếp chồng lên nhau. Hiện tượng này xảy ra khi nồng độ protein trong huyết tương, đặc biệt là fibrinogen và globulin, tăng cao, làm giảm điện tích âm trên bề mặt các tế bào hồng cầu và khiến chúng kết dính với nhau. Hiện tượng rouleaux thường gặp trong các trường hợp viêm, nhiễm trùng, bệnh đa u tủy, hoặc các bệnh lý có liên quan đến nồng độ protein bất thường trong máu. Trong siêu âm, sự hình thành rouleaux làm cho máu chảy chậm lại và tạo ra dấu hiệu “khói thuốc”. ↩︎
